جان مالکوویچ

روز ۲۷ مارس «روز جهانی تئاتر» به شکل همزمان در بیش از ۱۰۰ کشورِ جهان جشن گرفته می شود.  پیام «روز جهانی تئاتر» در سال ۲۰۱۲، که ۲۲ مارس طی مراسمی در مقر «یونسکو» در شهر پاریس منتشر شده، توسط چهرۀ مشهور سینما و تئاتر جان مالکویچ نوشته شده است. متن این پیام به شرح زیر است:

جان مالکویچ:  افتخار دارم که «انستیتوی بین المللی تئاتر» – وابسته به «یونسکو» – از من خواسته است که برای پنجاهمین سال برگزاری «روز جهانی تئاتر» پیام تبریکی بدهم. یادداشت کوتاه من خطاب به دوستان، همکاران و همراهانم، خطاب به هنرمندان تئاتر است؛

باشد که آثارتان گیرا و اصیل باشند.

باشد که آثارتان ژرف، موثر، متفکرانه و منحصر به فرد باشد.

باشد که آثارتان در مواجهه با این پرسش یاریگرمان باشد که «انسان بودن یعنی چه؟»، و باشد که نگرش شما با جان و دل، با خلوص و صداقت، با روشنی و صراحت و با زیبایی و ظرافت متبرک شود.

باشد که بر روزگار ِ بد، بر سانسور، بر فقر و بر پوچ گرایی  پیروز شوید؛ همانگونه که بسیاری از شما مطمئناً خود را به انجام آن متعهد کرده اید.

باشد که شما با ذوق و قریحه و با نگاه دقیق و سختگیرانه ای متبرک شوید؛ تا به ما بیاموزید که در میانِ تمامِ سختی ها و پیچیدگی ها، قلبِ آدمی در حال تپیدن است، و به ما بیاموزید کنجکاوی و فروتنی را، و حاصلِ عمر شما چنین باشد.

و باشد که برگزیدگانِ شما – چرا که انجام چنین کاری بهترین های شما را می طلبد و فراتر از آن، تنها در لحظاتی نادر و کمیاب، لحظاتی بسیار گذرا، ممکن می شود- کامیاب باشید در بر پا نمودن چارچوبی برای این بنیادی ترین پرسش که: «ما چگونه زندگی می کنیم؟».

خدا نگهدار – جان مالکویچ

.

«جان مالکویچ»؛ بازیگر حرفه ای تئاتر و ستارۀ سینما

جان مالکویچبه سبب فعالیت های درخشان سینمایی اش، جان مالکویچ  نزد بسیاری از مخاطبان به عنوان بازیگرِ نقش هایی پیچیده و شگفت انگیز در سینما شناخته شده است، با اینحال او قدرت و صلابت خود در بازیگری را در جهانِ تئاتر به دست آورده است.

جان مالکویچ یکی از اعضای اصلی و قدیمیِ گروه تئاتر «Steppenwolf» در آمریکا است. او از سال ۱۹۷۶ تا کنون با این گروه در ۳۳ نمایش به عنوان بازیگر همکاری داشته است.

 موفقیت های چشمگیر او به عنوانِ بازیگر در سال ۱۹۸۳ با نمایشی از همین گروه آغاز شد؛ زمانی که او به خاطر بازی در نمایش «غرب حقیقی» اثر سام شپارد برندۀ جایزۀ اُبی (Obie Award) شد.

یک سال بعد از آن، به همراه داستین هافمن برای اجرای «مرگ فروشنده» اثر آرتور میلر در برادوی روی صحنه رفت و (پس از پخش نسخۀ تلویزیونیِ آن) برای بازی در نقشی که در این نمایش داشت برندۀ جایزۀ اِمی (Emmy Award) شد.

 شهرت سینمایی وی چهار سال بعد، با بازی در فیلم «روابط خطرناک» (Dangerous Liaisons) اثر استفن فریرز (Stephen Frears) در سال ۱۹۸۸ آغاز شد. پس از آن، در بیش از ۷۰ فیلم سینمایی بازی کرده و به خاطر بازی در فیلم های «جاهایی در قلب» (Places in the Heart) و «در خط آتش» (In the Line of Fire) نامزد دریافت جایزۀ اسکار شده است.

اما با وجود موفقیت ها و پرکاری اش در عالم سینما، جان مالکویچ هنوز هم به عنوان بازیگر – و همچنین کارگردان- در تئاتر حضوری پیگیر دارد.

از جمله فعالیت های سال های اخیر او در تئاتر می توان به بازی اش در نمایش «اعترافاتِ یک قاتل سریالی» (Confessions of a serial killer) در سال ۲۰۱۰ اشاره کرد؛ نمایشی که در قالب تور بین المللی «The Infernal Comedy» در بیش از ۲۰ کشور اجرا شد.

 او همچنین در سال های اخیر علاوه بر بازیگری، به کارگردانی در تئاتر روی آورده است و پس از کارگردانی موفقیت آمیز نمایش هایی چون (Hysteria» (۲۰۰۲» و  (The Good Canary» (۲۰۰۷» – که برندۀ جایزۀ مولیر شد – سومین کارش در مقام کارگردان را با عنوانِ «Les Liaisons Dangereuses» در پاریس اجرا کرد.

.

دربارۀ «روز جهانی تئاتر»

انستیتوی بین المللی تئاتر-iti«انستیتوی بین المللی تئاتر» (ITI) روز ۲۷ مارس را به عنوان «روز جهانی تئاتر» نام گذاری کرده است.

«انستیتوی بین المللی تئاتر» یک نهاد غیر دولتیِ فعال در زمینۀ هنرهای اجرایی است که در سال ۱۹۴۸ توسط سازمان «یونسکو» و با حضور تعدادی از چهره های مطرح جهان نمایش بنیان گداشته شده است.

از جمله اهداف ذکر شده برای «انستیتوی بین المللی تئاتر» می توان به مواردی چون:

«کمک به ارتقای تبادل دانش و تجربه در حوزۀ هنرهای اجرایی در عرصۀ بین المللی»، «ایجاد انگیزه برای خلاقیت و تولید بیشتر»، «ارتقای همکاری میان هنرمندان تئاتر برای نهادینه ساختن و توسعۀ خلاقیت هنری» و «ایجاد درک متقابل در راستای صلح و دوستی میان مردم، همسو با  اهداف سازمان یونسکو» اشاره کرد.

ایدۀ برگزاری «روز جهانی تئاتر» اولین بار همزمان با برگزاری نهمین کنگرۀ «انستیتوی بین المللی تئاتر» در فنلاند و در ژوئن ۱۹۶۱ مطرح شد و اکنون ۵۰ سال است که روز ۲۷ مارس در سراسر جهان، به شکل همزمان در حدود ۱۰۰ مرکز تئاتری، با برگزاری گردهمایی ها و مراسمی گوناگون جشن گرفته می شود.

.

پیامی برای تئاتر، پیامی برای جهان

روز جهانی تئاتراز وقایع مهم «روز جهانی تئاتر» می توان به انتشار پیام های سالیانۀ آن اشاره کرد؛ هر سال این فرصت در اختیار یکی از شخصیت برجستۀ جهانِ تئاتر (و یا در بعضی موارد، شخصیتی مهم در حوزه ای نزدیک به تئاتر، مانند شعر و فلسفه) گذاشته می شود تا دیدگاه های خود در بابِ تئاتر و همدلیِ بین الملی انسان ها را در قالب پیامی با دیگران در میان بگذارد.

در طی سال های گذشته چهره های برجسته ای چون ژان کوکتو، آرتور میلر، لارنس الیویر، پیتر بروک، پابلو نرودا، اوژن یونسکو، ادوارد آلبی، واسلاو هاول، رابرت لوپاژ و آگستو بوآل نگارش پیام «روز جهانی تئاتر» را بر عهده داشته اند.

نکته ای که دربارۀ پیام «روز جهانی تئاتر» بسیار زبانزد است، قدرت گسترش و انعکاس سریع و وسیع این پیام است؛ پیام «روز جهانی تئاتر» هر سال به سرعتی چشمگیر به بیش از ۲۰ زبان زندۀ دنیا ترجمه و منتشر می شود، در بسیاری از کشورها برای ده ها هزار تماشاگر – قبل از اجرای نمایش ها –قرائت می شود و در صدها روزنامه و رسانه به شکلی همزمان منتشر می شود.

به این ترتیب «روز جهانی تئاتر» به فرصتی برای اهل تئاتر تبدیل می شود تا فراتر از مرزها و ملیت ها و قومیت های خود، در کنار همدیگر قرار گیرند، تصویری از ماهیت جهانیِ هنر خود را میان تماشاگران تکثیر کنند و  قدرت خویش در ایجاد فهم و دوستی میان جوامع بشری را به نمایش بگذارند.

.

«روز جهانی تئاتر» در ایران

اردیبهشت تئاتر ایرانمراسم «روز جهانی تئاتر» در ایران همزمان با سایر نقاط جهان برگزار نمی شود. علت این مسئله تقارن ۲۷ مارس با تعطیلات نوروزی و تعطیلی رسانه ها در ایران عنوان شده است.

به دلیل وابستگی عموم سالن هایِ تئاترِ ایران به بخش دولتی، اکثر فعالیت های مربوط به تئاتر نیز در ایام تعطیلاتِ اداریِ سال نو تعطیل می شوند و از سوی دیگر، برپایی مراسم و رویدادهایی شایسته و موثر برای «روز جهانی تئاتر» در ایام تعطیلات، نیازمند برنامه ریزیِ خاص و نیروهای اجرای مناسبی خارج از ظرفیت های ساختار اداری تئاتر ایران است.

«روز جهانی تئاتر» زمانی برای همصدا شدنِ هنرمندان تئاتر در سراسر جهان در یک موعدِ مشخص است، اما طی سال های گذشته «خانه تئاتر» و «اداره کل هنرهای نمایشی» – هر یک به نوبۀ خود- با تاخیری یک ماهه اقدام به برگزاری مراسمی تحت عناوینی چون «هفتۀ تئاتر» یا «اردیبهشت تئاتر ایران» در ماه اردیبهشت کرده اند.

بیشتر بخوانید